İş yerinde cinsel tacize uğrayan bir kişi ne gibi sorunlar yaşayabilir?

Ağustos 17, 2020 - Okuma süresi: 7 dakika

İş yerinde herhangi bir şekilde cinsel tacize uğrayan kişilerin psikolojik ve fizyolojik sağlıklarının olumsuz etkilendiği bilinen bir gerçektir.Fiziksel problemler arasında ise yine psikolojik faktörlere bağlı olabilen cinsel sorunlar ve somatik şikayetler sayılabilir. Bu zararların boyutunu etkileyen faktörler şöyle sıralanabilir:

        Tacizin şiddeti (Basit, Orta, Ağır)

        Kişiye yönelik fiziksel zarar ihtimalinin olması

        Tacizde bulunan kişinin ‘algılanan’ niyeti

        Tacizin süresi

        Tacizin tahmin edilebilirliği

        Tacizin kontrol edilebilirliği

    İş ve işlevsellik kaybı.

    İş kaybının getireceği ekonomik kayıplar.

İş yerinde cinsel tacize uğrayan kişi ne yapabilir?

İş yerinde cinsel tacize uğrayan bir kişinin atacağı adımlar ve alacağı önlemler tacizin şiddetine göre değişebilir.

Basit taciz: İlgili kişiye yapılan davranışlardan rahatsızlık duyulduğunun kişiye sözle açıklamak ya da bunu bir şekilde davranışlarla hissettirmek gerekir.

Orta düzeyde taciz: Bu düzeyde taciz durumunda kişi bu davranışı sergileyen iş arkadaşına hareketlerinin rahatsız edici olduğunu ve bu hareketlerden vazgeçmediği takdirde üst makamlarla görüşeceğini belirtmelidir. Konuyla ilgili uzman kişilere danışılması da bu aşamada yardımcı olacaktır. Ve eğer varsa üçüncü kişilerin (rahatsızlık veren durumlara tanık olmuş ortak arkadaşlar gibi) devreye sokulması gerekmektedir. Bunlardan sonuç alınmadığı takdirde üst düzey yönetici, şef, müdür gibi üst makamlara yazılı şikayette bulunulması, bir sonuç alınmadığı durumlarda ise yasal girişimlerde bulunulması gerekmektedir.

Ağır taciz: Tehdit unsuru içeren ve kişinin güvenliğini riske atan kişiyle ilgili gerekli mercilere yazılı şikayette bulunulması gerekmektedir. İşten ayrılmak düşünülüyorsa, ayrılmadan önce varsa iş yerinin hukuk danışmanıyla ya da iş hukukundan anlayan bir avukatla görüşülmesi yararlı olacaktır. Gerektiğinde polis veya savcılığa da şikayette bulunulmalıdır. Kişinin kendi güvenliğini koruyacak kişisel önlemler alması da ciddi tehdit içeren durumlarda önemlidir. Ayrıca bu süreçte kişinin yakın çevresinden ve bir profesyonelden psikolojik destek alması yardımcı olacaktır.

ÖNEMLİ NOT: Bu tarz cinsel taciz durumlarında eğer varsa kanıt niteliği taşıyabilecek belgelerin (masaya bırakılan notlar, cep telefonuna atılan mesajlar, vb.) olası bir dava durumunda delil olarak kullanılmak üzere saklanması önemli ve gereklidir.

İşverenin bir cinsel taciz şikayeti aldığında neler yapması gerekir?

Türk İş Hukuku’na göre işverenin bir cinsel taciz şikayeti durumunda iki ayrı sorumluluğu vardır;

    Cinsel tacize uğradığını iddia eden çalışana karşı sorumluluğu: Türk İş Hukuku’na göre işverenin “işçiyi gözetme borcu” çerçevesinde çalışanının, vücut bütünlüğünü, sağlığını ve yaşamını korumakla ve iş yerinde iyi niyet kurallarına uygunluğu sağlamak gibi görevleri vardır. Bu açıdan bakıldığında işverenin çalışanlarını iş yerinde gerçekleşecek cinsel tacize karşı koruması Anayasal bir görevdir. Yapılan araştırmalarda iş ortamlarının organizasyonunun iş yerinde cinsel tacizin oluşmasında önemli bir rol oynadığı bulunmuştur. Bu durumda işverenin başlıca görevlerinden biri de iş ortamını bu tarz durumların oluşmasına imkan vermeyecek şekilde düzenlemektir. Bir şikayet olduğu takdirde işveren soruşturma başlatmalı; gerçekten iddia edilen gibi taciz varsa şiddetine göre gerekeni yapmalıdır.

    Cinsel tacizde bulunduğu iddia edilen çalışana karşı sorumluluğu: İşverenin hakkında şikayet olan çalışanına karşı sorumluluğu da vardır. Bu bağlamda, işverenin şikayeti her yönüyle değerlendirmeden ve bu kişiler hakkında soruşturma yapmadan kişiye bir yaptırım uygulamaması gerekmektedir.

Türk Ceza Kanunu’nun iş yerinde cinsel tacizle ilgili yaptırımı nelerdir?

Cinsel taciz 2004’te düzenlenen TCK’ya göre bir suç sayılmakta, tacizde bulunan kişiye mağdurun isteği doğrultusunda ceza verilmektedir. Özellikle feminist hareketlerin etkisiyle 2005’te bu maddeye bir durum daha eklenmiştir. TCK’nın 105. maddesinin 2. fıkrasında yapılan düzenleme ile iş yerinde gerçekleşen cinsel taciz eylemi hiyerarşiden ve güç eşitsizliğinden dolayı nüfuzu kötüye kullanmak kapsamında değerlendirilmekte ve aynı iş yerinde çalışmanın getirdiği rahatlık da göz önünde bulundurularak cinsel taciz suçuna verilecek ceza yarı oranında arttırılmaktadır.

Türk İş Hukuku’na göre iş yerinde cinsel tacize uğrayan bir kişinin kanuni hakları nelerdir?

Türk İş Hukuku iş yerinde oluşabilecek cinsel tacizle ilgili ayrıntılı maddelere ve düzenlemelere sahiptir. Bu kanuna göre iş yerinde cinsel tacize uğrayan bir kişi;

    İş yapmaktan kaçınma hakkı kapsamında çalışmayı reddedebilir,

    İşçinin haklı nedenlerle derhal fesih hakkı kapsamında iş akdini feshedebilir,

    Maddi ve manevi tazminat ya da devam eden bir tecavüz durumunda tecavüzün tespiti ve durdurulmasına yönelik davalar açabilir.

Kaynaklar:

Amargi Kadın Akademisi, (2008). Taciz. 14 Aralık 2009 tarihinde, http://www.amargi.org.tr sitesinden ulaşılmıştır.

Bakırcı, Kadriye (2000). İşyerinde Cinsel Taciz Ve Türk İş Hukukuna İlişkin Çözüm Önerileri. 8 Aralık 2009 tarihinde, www.turkhukuksitesi.com/makale_25.htm sitesinden ulaşılmıştır.

Boğaziçi Üniversitesi Kadın Araştırmaları Kulübü (2007). Bü’de Kadın Gündemi. Güz 2007, Sayı 13, 43-50.

Crawshaw, L. (2009). Workplace bullying? Mobbing? Harassment? Distraction by a thousand of definitions. Consulting Psychology Journal: Practice and Research, 61(3), 263-267.

Lim, S., & Cortina, L. M. (2000). Interpersonal mistreatment in the workplace: The interface and impact of general incivility and sexual harassment. Journal of Applied Psychology, 90(3), 483-496.

Türk Ceza Kanunu (2004). İkinci Kitap, İkinci Kısım, Altıncı Bölüm; Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar. 8 Aralık 2009 tarihinde, http://www.tbmm.gov.tr/kanunlar/k5237.html sitesinden ulaşılmıştır.

Hazırlayan:

Cansu Alözkan

İstanbul Bilgi Üniversitesi Klinik Yüksek Lisans Programı

Hakkımızda

Tacizvar.org sitesi sizlerin başınıza gelen tacizlere bir çözüm üretmek, süreç boyunca yanınızda destek olmak ve bu konuda başkalarının başına da benzer şeyler gelmesine engel olmak için oluşturulmuştur. Size rehberlik amacında kurulan bu sitede paylaşımlarınızı ispatlanabilecek şekilde ve kişilerin haklarını dikkate alarak yazmanızı, süreç sonrasında da tecrübelerinizi paylaşmaya önem vermelisiniz.