Kadınların Yasal Hakları

11 gösterim
24 Haziran Genel kategorisinde Admin (12,970 puan) yazdı

Yasal Haklarımız

Yaşama ilişkin neredeyse her noktada hukuki düzenlemeler devrededir. Bir kısmını fark etmeyebiliriz bile. Ama pazarda, markette gördüğümüz bir ürünün fiyat etiketinin nasıl yazılması gerektiği kadar gündelik bir meseleden kaç yaşında evlenebileceğimiz kadar hayati bir meseleye, pek çok konu yasa ve yönetmeliklerle belirlenir. Toplumsal düzenin sağlanması için geliştirilmiş olan bu kurallar bütününe hukuk denir ve hukuk doğal olarak kanun yapıcıların görüşleri çerçevesinde biçimlenir. Bu nedenle kadınlar olarak bazı haklarımız yasalarla korunurken, bazı haklarımız da yine yasalarla kısıtlanabiliyor veya yasalarda hiç yer almayabiliyor.

Ülkemiz bir hukuk devletidir. Hukukun üstünlüğü ilkesine dayalı demokratik bir düzende, bireylerin haklarını eleştirel boyutta algılaması, içselleştirmesi ve bu haklarını hem kendileri için hem de toplumda gerekli olan değişime önayak olmak amacıyla kullanabilmesi gerekir. Bireylerin “hukuk devleti”nden yararlanırken bir yandan da demokrasiye katkıda bulunduğu bir sistem ülkemizde henüz yerleşmemiştir. Toplumumuzun ataerkil yapısı ve cinsiyet ayrımcılığı bu durumu özellikle kadınlar için daha da zor hale getirmektedir.

Kadın hakları konusunda süregelen en önemli sorunlardan biri yasalar ve fiili uygulamaları arasındaki farklılık olmuştur. Her ne kadar Türkiye’deki yasal çerçeve çeşitli siyasi, sosyal ve bireysel hakları yüceltse de, gerçekte toplum içerisinde, kamu görevlileri, hükümetler, siyasi ve sosyal aktörler arasında hâlâ haklarla ilgili daha geleneksel bir anlayış hüküm sürmektedir.

yasal haklarimiz-gorsel

Bu anlamda, elbette yalnızca yazılı yasaları değil, aynı zamanda “sözlü yasalar” olarak adlandırabileceğimiz (ve hukuk sisteminde yer almayan) gelenek, görenek ve günlük uygulamaları da dikkate almalıyız. Zira çoğu zaman kadınlar olarak haklarımız yazılı yasalardan ziyade bu tür “sözlü yasalarla” belirleniyor. Örneğin, Medeni Kanun’a göre “zorla evlendirme” yasak olsa da, uygulamada birçok genç kız aileleri tarafından, kendi rızaları alınmadan evlendiriliyor. Bugün hâlâ birçok kadının yaşamını anayasal haklar ya da Medeni Kanun değil, toplumsal ve dini gelenekler şekillendiriyor, ama bir yandan da artık bu durumu değiştirme talebi ve kararlılığı güçlü bir biçimde kendini hissettiriyor.

Özellikle son on yılda, kadın hareketinin güçlü savunuculuğu sayesinde Medeni Kanun’da ve Ceza Kanunu’nda çok önemli yasal reformlar gerçekleştirildi. Ancak, kadının insan haklarının korunması ile ilgili mevcut yasalar Türkiye’de düzgün bir şekilde uygulanmıyor. Her ne kadar bunun ana sebebi siyasi (ve genel etkileri itibariyle sosyal) muhafazakârlık ve ataerkillik olsa da, uygulayıcıların olduğu kadar kadınların kendi bilgilerinin eksik olması da bunda bir etmen. Öte yandan, kadınların haklarının farkında olduklarında, güç kazandıkları ve haklarını hayata geçirmesi konusunda kesin bir artış olduğu kanıtlanmış bir gerçek.

Kadınlar olarak, bir yandan yazılı yasalar hakkında bilgilenirken, öte yandan da bu sözlü yasaların haklarımızı nasıl belirlediği konusunda bilinçlenmek ve bunları dönüştürmek için güçlenmek durumundayız. Ayrıca, mevcut sözlü ya da yazılı yasaları bilmek ile yetinmemek gerekiyor. Var olan yazılı yasaları eleştirip değiştirebilmenin de mümkün olduğunu kavramak; hak ettiğimizi düşündüğümüz, ancak yasalarda olmayan haklarımızı da mücadele ederek uygulamaya geçirebileceğimizi görmek çok önemli taşıyor. Gerek mevcut yasalarla öngörülmüş, gerekse uygulamaya geçmesi gerektiğini düşündüğümüz haklarımız, ancak biz onları hayata geçirebilirsek bir anlam ifade ediyor.

Bu temelde, Kadının İnsan Hakları-Yeni Çözümler, bir yandan yasa yapıcıları ve karar mekanizmalarını hedef alan çalışmalar yürütürken bir yandan da kadınlara yönelik, hak bilincinin oluşmasını ve eylemlilik kazanmasını, hakların kullanılmasını destekleyici çalışmalar yürütüyor.

1 cevap

24 Haziran Admin (12,970 puan) cevapladı

Kadınlar Olarak Yasal Haklarımızı Bilmek Bize Nasıl Bir Yarar Sağlar?

Bilgi bizleri güçlendirir. Yasal haklarımızı bilmek hayati önem taşır. Hukuk, hayatta karşımıza çıkabilecek pek çok duruma dair düzenlemeler yapar. Haklarımız ihlal edildiğinde çaresiz kalmaz, hak ihlallerini daha oluşmadan önleyebiliriz.

Örneğin nüfus cüzdanımızın rengine, sokakta giyebileceğimiz giysilere, nasıl evleneceğimize, evlenmekten vazgeçersek nişan hediyelerinin ne olacağına, evlilik içindeki haklarımızın ne olacağına, şiddet görürsek neler yapabileceğimize, boşanırsak malların nasıl paylaşılacağına, bir derneğe nasıl üye olacağımıza, işyerinde tacize uğrarsak ne yapabileceğimize ilişkin düzenlemeler, bunlardan bazılarıdır.

Yasaları herkesin bilmesi bu kadar önemliyken, hukuk eğitimi almamış çoğu insan hukuk dilini anlamakta zorlanır. Yasalar günlük dilde kullanılmayan sözcüklerle, uzun ve karmaşık cümlelerle doludur. Kadınlar arasında okuryazarlık oranı daha düşük olduğundan ve pek çok kadının yaşamı genelde ev ortamında geçtiğinden, kadınlar haklarını öğrenebilecekleri kaynaklara erkeklere göre daha zor ulaşırlar. Oysa haklarımızı bilmek bizi güçlendirerek hayatımızı değiştirebilir. Ancak bilirsek haklarımızı talep edebilir ve onlara sahip çıkabiliriz. Bir kadının yasal haklarını bilmesi, kendi hayatı hakkında söz sahibi olmasını kolaylaştırır. Örneğin şiddet gören ama haklarını bilen bir kadın, kendisini savunmasız ve çaresiz hissetmez. Kendisine uygulanan şiddetin suç olduğunu bilir. Şiddetten korunmak, şiddeti sonlandırmak ve şiddet uygulayanın cezalandırılmasını sağlamak için yasal olarak neler yapması gerektiğini bilmek kadını güçlendirir. Ne yapacağını bilmediğinden sessiz kalmaya mahkûm olmaz, bunun yerine yetkililere başvurur, çeşitli önlemler alınmasını talep eder. Medeni Kanun’a göre kadın ve erkeğin aile içinde eşit olduğunu bilen kadın, kızını okula yollamayıp erken yaşta evlendirmek isteyen eşine itiraz edebilir, eşini ikna edemezse kızının hakkını yasal yollardan arayabilir. Ya da yasalara göre çalışmak için eşinden izin almak zorunda olmadığını bilen kadın, eşi onu engellerse hakkını aramayı ve mahkemeye başvurmayı seçebilir.

Kadının İnsan Hakları – Yeni Çözümler Derneği olarak kadınların hakları hakkında bilgilenmesini çok önemli buluyoruz. Bu yüzden de bu bilgilerin yaygınlaşması için çeşitli yöntemler kullanıyoruz. Örneğin, bu sitenin Yasal Haklarımız bölümünün alt sayfalarında, hem yasal haklarımızla ilgili bilgilendirici yazılara ulaşabilir hem de hangi haklarımızın mevcut hukuki çerçeve ile koruma altına alındığını, bu hakların yasaların hangi maddeleriyle korunduğunu öğrenebilirsiniz. Haklarımızın nasıl uygulanabileceğine dair kılavuz metinlere ulaşabilirsiniz veya pek çok kadını ilgilendirdiğini düşündüğümüz birçok soruya yanıt bulabilirsiniz. Örneğin:

Komşum kızını çocuk yaşta ve zorla evlendirmeye çalışıyor ne yapabilirim?

Boşanırsam çocukların velayetini baba mı alır?

Eşim maaşıma el koyuyor ve itiraz edersem şiddet uyguluyor, ne yapabilirim?

Eşim istemediğim zamanlarda bile cinsel birleşmeye zorluyor, evlilik içi tecavüz suç diye duymuştum, doğru mu?

Öğrencimin cinsel istismara uğradığını fark ettim ne yapabilirim?

Patronum tarafından cinsel tacize maruz kaldım, şikâyetçi olursam beni tazminatımı vermeden kovabilir mi?

Kadının İnsan Hakları – Yeni Çözümler Derneği olarak bir yandan da, kadınların yasalar konusundaki bilgisini artırmak için Kadının İnsan Hakları Eğitim Programı’nın (KİHEP) içeriğinde, kadınların insan haklarıyla ilgili hukuki düzenlemelere geniş yer ayırıyoruz. Yayınlarımızda, özellikle hazırladığımız Haklarımız Var!  kitapçıklarında, haklarımızı ve bu hakları elde edebilmek için kullanabileceğimiz yasal yolları, gündelik hayattan örneklerle ve sade bir dille aktarmaya çalışıyoruz.

İlgili tacizler

1 cevap 18 gösterim
13 Mart Genel kategorisinde Admin (12,970 puan) yazdı
0 cevap 12 gösterim
0 cevap 8 gösterim
29 Mart Genel kategorisinde Admin (12,970 puan) yazdı
0 cevap 12 gösterim

Taciz var sitesi sizlere uğradığınız tacizlerin diğer üyelerimiz tarafından cevaplanması ve çözülmesi için bir ortam sağlar. Bu konuda dayanışma içinde olarak ne yapmanız gerektiği konusunda rehberlik eder.

Hikayenizi paylaşarak dünyaya cinsiyetçiliğin var olduğunu, kadınlar tarafından hergün karşı karşıya kalındığını ve tartışılması gereken meşru bir sorun olduğunu gösteriyorsunuz.
Teşekkür ederiz.
Sitemizde yazılan tacizlere rehberlik ve danışmanlık yapacak psikolog, rehber, sosyolog, avukat, pedagog veya bu süreçte yardım etmeye gönüllü aktivist arkadaşlara ihtiyaç duymaktayız. Lütfen üye olduktan sonra yardım etme talebini Admin kullanıcısına mesaj olarak iletiniz. Burası ancak dayanışma içinde işe yarar bunu unutmayınız.

118 taciz

46 cevap

0 yorum

5 üye

...